GREENSEA: OKUMAK

OKUMAK etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

5 Ağustos 2015 Çarşamba

NIETZSCHE VE FELSEFESİNE DAİR NOTLARIM BÖLÜM I

Nietzsche muzdarip bir filozoftu. Herkes gibi o da sorular sordu:”Aşk nedir? Yaratış nedir? Hasret nedir? Hayatı ebedi bir arayış olarak algıladı. Peşin fikirlere hiç itibar etmedi. Mutlak hakikat, Tanrı, Hıristiyanlık, metafizik ve estetik gibi en kadim sorulara kendi tarzında ve bütün samimiyetiyle cevaplar aradı. İnsanı, hayvanla insanüstü arasına gerilmiş bir ip olarak gördü. Ona göre insan,” bir gaye değil, bir köprü, bir geçiş ve bir batıştı”. O, “her gün hayatı ve hürriyeti yeniden fetheden insanı” arıyordu. “Ben bütün o adamları severimki”, diyor Zerdüşt, “insanların üstünde asılı duran siyah buluttan tek tek düşen ağır adamlar gibidirler: Onlar yıldırımın gelmekte olduğunu haber verirler ve haberci olarak helak olurlar. Bakın ben bir yıldırım habercisiyim ve bulutun ağır bir damlasıyım: Amma bu yıldırımın adı “Üstüninsandır”. Nietzsche’nin rüyasından doğan üstüninsan , Mevlana’nın “insan-ı kamilinin” farklı bir versiyonudur. Üstüninsan, pazıları güçlü bir tiran, zalim gaddar ve müstebit değildir. Onun kastettiği üstüninsan, gözü şaşmayan, iradesi kırılmayan, öz benliğini arındırmış, varoluşun bütün paradokslarını aşmış, nefsine karşı en katı; fakat başkalarına karşı ince ruhlu ve iyi huyludur. Üstüninsan, anlatılamaz bu yüzden Zerdüşt de “ben bu kulaklara göre ağız değilim” der ve üstüninsanı halka anlatmaktan vazgeçer

DİL VE USLÜP

NİHİLİZM’DEN MİSTİSİZM’E

Yirminci yüzyılı en çok etkileyen filozof… En çok okunan, en çok konuşulan, ama en az anlaşılan filozofu… Şair mi, filozof mu, filolog mu? Bu sorunun cevabını hiç kimse veremedi. Veremedi, çünkü o bir dil delisiydi, dilin tüm labirentlerini dolanan titiz bir üslup delisi. O bir şairdi, şair sözüne inanmayan bir şair. Zorlu bir filozoftu, amma hiçbir felsefi sistemi yoktu, çünkü felsefeyi seviyordu, fakat hiçbir felsefi sistem şair mizacına uymuyordu. “Sistem inşa etmenin çocukluk olduğuna inanıyordu”. Diyordu ki, “ ben bir sistem kabul edecek kadar dar görüşlü değilim –bu benim sistemim içinde geçerlidir.”

Hiç kimseyle iyi geçinemiyordu, çünkü o “bir dinamitti, kimsenin eline almaya cesaret edemediği bir dinamit.” O yüzden yalnızdı hastaydı ve derbederdi ve çağları nasıl aydınlattığını göremeden delirdi. Felsefeyi çekiçle yapıyordu, o yüzden yıkıcıydı, yıkıcılıkta Kant’tan beterdi. İlahi ne varsa çekiçledi. Yıkmayı parçalamayı ve acımasızca saldırmayı bir tür teşekkür olarak algıladı. Bir Yunan trajedisindeki trajedi kahramanının kaderini yaşadı: Üzerine devrilenler bizzat kendi yonttuğu zarif fikir sütunlarıydı; bu sütunlar altında can verdi. Onun tefekkür sırrını öğrenmek isteyenler, bizzat onun da kurtulamadığı bu tehlikeli labirente inmek mecburiyetindedirler.

ALKYONİK BİR TON

“Ecco Homo’da ilk defa Zerdüşt’üm ışıklandırılıyor, tüm asırların ilk kitabı, geleceğin İncil’i tüm beşeriyetin kaderini ihtiva eden insan dehasının yüksek patlaması.

Nietzsche her ne kadar sonraları Zerdüşt’ün bir kutsal kitap olarak kabul görmesinden endişe etmiş olsa da, şaheserini geleceğin İncil’i olarak takdim etmek istemektedir.

Nietzsche, “herkes ve hiç kimse için bir kitap” yazarken alkyonik bir üslup kullandığını söyler. Aşina olmayanlara, bu üslup hiçbir şey söylemez; bu üslubu anlamayanlar Zerdüşt’ü de anlamayacaklardır. Anlamayacaklardır, çünkü bu “yanıltıcı üslup “ ile anlatılmak istenen içsel bir durumdur, coşkunun ve ruh halinin dışa vurumudur. Bu üslup, okuyucu ile filozof arasına çekilmiş görünmeyen bir cambaz ipi gibidir; okuyucu da müthiş bir zihni gerilim ve merak yaratır, bu gizli cambaz ipi üzerinde yeterince dikkatli olmayanlar fikrin kapkaranlık uçurumuna yuvarlanabilirler.

Nietzsche’nin bahsettiği “alkyonik ton” nedir? Nietzsche Yunan mitolojisine hakimdir ve felsefesini inşa ederken bu mitolojiden zaman zaman yararlanır. Yunan mitolojisinde Keyx ve Alkyone iki mutlu aşıktır; öylesine ki kendilerini zaman zaman Zeus ve Hera’ya benzetirlermiş. Ne var ki rüzgar tanrısı onların bu mutluluğunu kıskanmış ve bir gün onları birer deniz kuşu haline getirmiştir. Rüzgar tanrısı bu kuşların kış mevsimlerinde dalgalar üzerine yuva kurabilmeleri için sakin havalar gönderirmiş. Yunanlı gemiciler kışın bu sakin ve rüzgarsız günlerine Antik mitolojiden esinlenerek alkyonik adını vermişler.

Sakin ve rüzgarsız geçen bu kış günleri, sükunetin ve istirahatın sembolü olduğu gibi aynı zamanda da bekleyen bir fırtınaya ve gelecek bir mücadeleye işaret ederler. Sükunet zamanı geçici istirahat günleri sayılıdır; asıl olan kalıcı olan sopuk fırtınalı günlerdir. “Nietzsche’nin alkyonik ton dediği üslup kış metaforuyla anlatılan zorlu hakikat gücü ve yüksek bir idrak ve irade gerektirir. İşte Nietzsche tüm kutsal kitaplara dinlere ve filozoflara saldırırken çetin bir kış gibi soğuktur.

2 Ağustos 2015 Pazar

KEDİLERİ KÖPEKLERE YEĞLİYORSAM,POLİS KEDİLERİ YOK DA ONDAN!

Çakır, eczacı beyin ihtiyar kedisidir. Ve şimdi sol tezgahın önünde, eczacı beyin Eczacı mektebinden neşet ettiği yıl çektirdiği agrandisman resminin durduğu duvarın tam dibinde, horul horul oyumaktadır. Saz sanatkarı bütün kedileri sever. Aynı zamanda eli de kalem tuttuğundan sevdiği kedilerin bir bir hikayelerini yazar. Belki günün birinde bu Çakır'ın da bir hikayesini yazacaktır. Çakır için bir hikaye değil, Arsen Lupenvari, seri halinde tefrika yazılsa yeridir.

Çakır gençliğinden, canlılığından çok şey kaybetmiş ama bütün ihtiyar kurtlar gibi fizik bakımından dermansızlığını teknik kabiliyetleri ile kapatıyor. Bize mektepte, Beni Ademi diğer yaratıklardan ayıran belli başlı özelliklerden birinin de, insanın alet kullanan bir hayvan oluşudur, diye öğretmişlerdi. Yanlış. Çakır da işte insan gibi alet kullanan bir hayvandır. Siz, kapı topuzlarını tutup insan gibi açan, daha olmazsa açamadığı kapının aralığından tel sokup kapı mandalını kaldıran bir kedi işittiniz mi? Bütün kuvvetini geceye saklayan ihtiyar hovardalar gibi o da bütün gününü uyuklamakla geçirir. Ama bir kere de gece oldu mu ortalığı talana çevirir. Sengeçen gece Müdür beylerin bodruma dal, kömürlük kapısına abanıp hamama geç, içeri gir,pıtır pıtır merdivenleri çık,bölük kapısının aralığından tel sokup mandalı kaldır, kiracı Yahudi Madamın mutfağına atlayıp, kadıncağızın ertesi gün misafirleri için hazırladığı koca bir tabak kaymağı mideye indir. Kadıncağız, kapı kurcalanırken hırsız sanıp bayılmış.Zavallıyı saatlerce kendine getiremediler.

Kedinin böyle insan gibi taammüden hırsızlık tertiplediği nerede görülmüş.<
HALDUN TANER

https://svetlena87.wordpress.com/

29 Temmuz 2015 Çarşamba

ARAŞTIRICI DÜŞÜNCE

Araştırıcı düşünce kavramı fazla genel, değişik içeriklerle doldurabilirsin içini. Ancak bu kavramdan ilk anlamamız gereken şey olgusal, deneysel ve / ya da mantıksal kanıtlara dayanmayan hiçbir öneriyi geçerli saymama anlayışıdır bence; bir başka deyişle olgucu yaklaşımdır.Karınca kararınca, kişisel olarak benim yaklaşımım da bu. Tutarlı hiçbir veriyei hiçbir olguya dayanılmadan geçerli düşünceler üretilebileceğine inanmam. Ama son dönemlerde adlarının başında bilimsel sanlar bulunan lişilerin bile bu gereklere boş verdiklerine, yakın tarihimizle ilgili konularda bile çok açık verileri yok sayarak temelsiz sonuçlar çıkardıklarına tanık oluyoruz. Yakında yayımlanacak olan yeni deneme kitabım "Salaklık üstüne deneme de bu konuda epeyce örnek verdim. Bir de şu var: Ülkemizde, insan ve toplum bilimleri alanlarında çalışan ve sayıları hiç de az olmayan bir takım öğretim üyeleri, yasak savmak için yaptıkları çalışmalarda, başkalarınca üretilmiş, hazır bilgileri toplayıp yeniden sunmakla yetiniyorlar; kimileri olduğu gibi, kimileri kendi bulguları yada yorumları söz konusuymuş izlenimini yaratmak amacıyla değiştirilerek yapılmış alıntılar ard arda getirilerek bilimsel bir çalışma kurulabileceğin sanıyorlar. Ne doğru dürüst bir çözümleme yapabiliyorlar, ne aldıkları yada amaçladıkları göreve yakışır bir yorum ortaya koyabiliyorlar.

Öyle sanıyorum ki Irak'ta, Suriye de bu derece düzeysiz çalışmalarla doçent yada profesör olunamaz, hele Fas'ta Tunus'ta üniversitenin kapısından bile giremez. YÖK düzeni, yapısı gereği üniversite de her türlü özerkliğe son verdi ama, doğrudan doğruya yapısı gerektirmemesine karşın gerçek bilimsel üretimi de büyük ölçüde geriletti. Oysa 27 Mayıs 1960 sonrasında üniversitelerimiz neredeyse kusursuz bir yasaya kavuşmuştu. 12 Eylül yönetimi Türkiye'yi bu açıdan en az elli yıl geriye götürmüştür, başka açılardan da öyle.

TAHSİN YÜCEL

https://svetlena87.wordpress.com/

İNSAN YAZDIĞI ŞEYDİR

İNSAN YAZDIĞI ŞEYDİR

İster olağanüstü olsun, ister sıradan ve tekdüze, ister kendimiz yaşamış olalım, ister başkası bir yaşamı oluşturan edimlerin, düşünce ve duyguların eksiksiz bir dökümünü çıkarmak neredeyse olanaksızdır. Ölmüş bir kişinin yaşamöyküsünü yazmaya çalıştığımızı düşünelim: elimizin altında bu kişiye ilişkin sayısız belgeler vardır, kendisini tanımış olanların yazılı ve sözlü tanıklıkları vardır, ama işe kesinlikle nesnel kalmak kararıyla giriştiğimiz zaman bile, ancak kişiliğimizin sınırları içinde nesnel olabilmemiz bir yana belgeler ve tanıklıklar bir yaşamın, bu yaşamı yönlendirmiş olan tüm edimlerin, duyguların, düşüncelerin, kimi zaman kişinin kendisinin bile kavrayamadığı tutkuların yanında çok az şeydir:Bir takım boşluklar kalır her zaman.

Kişi kendi yaşam öyküsünü yazmaya giriştiği zamanda durum fazla değişmez. Yalnızca öznelliğe yargılı olduğumuz için değil, belleğimiz bizi bir zamanlar sevinçten yada acıdan çılgına döndüren olayların anısını bile yavaş yavaş sildiği yada değiştirdiği, bugünkü konumumuz dünün mutluluğunu pişmanlığa, acısını dinginliğe dönüştürdüğü bir de yaşadıklarımızı her zaman gereğince kavrayamadığımız için: Yaşamımız kendimiz için bile boşluklar sunar; ne yaparsak yapalım, dolduramayız.

Öyleyse geçmişi yeniden kurma çabasından vazgeçmek mi gerekir? Hayır, bu yöndeki çabalarımız hiçbir zaman bitmemiştir, biteceğe de benzemiyor.

YAPITIMIZ MI YAŞAMIMIZIN ÜRÜNÜDÜR, YOKSA YAŞAMIMIZ MI YAPITIMIZIN ÜRÜNÜDÜR?

İnsan yaptığı şey ise, aynı zamanda da yazdığı şeydir.

TAHSİN YÜCEL

https://svetlena87.wordpress.com/

KÜRŞAT BAŞAR & SON ROMANI "YAZ"

R1-Sen yoksun yeryüzünün en güzel şehirlerinden biri boşaldı. –Nazım Hikmet Ran (Saman Sarısı)
2-Hayatım boyunca kendimi bir yere ait hissedemememin nedeni, bir adada doğmuş olmam mı acaba? Hiçbir yere bağlı olmayan, tek başına, denizin ortasındaki küçücük bir kara parçasında… Belki yalnızlığımın kendimi olmadık zamanlarda bile yalnız hissetmemin nedeni de budur belki, kimbilir.
3-Kendimi bildim bileli, bulunduğum yerde değil, başka bir yerdeydim ve yaşadığım zamanda değil, başka bir zamandaydım. Bu hep böyle… Sanki jayatım boyu kalabalık bir havaalanında elimde bavulumla oturuyorum. Birileri geliyor, birileri gidiyor, herkes nereye ait olduğunu, nereye gideceğini biliyor. Hatta saat kaçta gideceğini onu kimin karşılayacağını… Bense bir türlü nereye gideceğimi, nereye gitmek istediğimi bulamıyorum. Evet sürekli açılan ve sonra yeniden toplanan bir bavul… Ama insan yalnızca giysilerini koymuyor onun içine bir yerden ayrılırken… Bütün o zamanın içinde birikmiş duyguları hüzünleri mutlulukları, acıları, yıpranmışlığı anıları ve her seferinde kendi kendine sorduğu ve cevabını pek bulamadığı bir sürü soruyu da doldurup gidiyor. Kimbilir, belki de gerçekten gizemli olan bir şey var, hepimiz için ayrı yazılmış şifreli yazı gibi, ne yaparsak yapalım bizi yine o kurguya çeken kendi verdiğimiz kararlarla hayatımızı kurduğumuzu sanırken aslında öncede tasarlanmış bir sahnenin oyuncusu yapan… İnsan bir gün evinden çıkıyor ve hiçbir zaman önceden kestiremeyeceği maceralara sürükleniyor. Alıştığı, kendini güvende hissettiği, ağır büyük kapılarını istediği zaman sıkı sıkı kilitlediği, surlarla gözetleme kuleleriyle çevrili iç ülkesinden çıkıp tanımadığı insanlarla dolu bilinmedik yerlere ne aradığını bilmeden, biraz korkarak ama aynı zamanda karşı koyamadığı bir merakla belki de asla bulamayacağı bir gizemin peşinden gidiyor.
4- Karmaşık, bize çok şey anlatan ama bir başkasına aktarırken zorlandığımız, zaman dizimini nereden başlayacağımızı asla bilemediğimiz aslında sıradan ve koskoca dünyadaki sayısız insanın hayatından çok da farkı olmayan bir hikaye… Eskiden insanlara hayatlarını anlattırmayı sonra onları istediğim gibi değiştirerek yazmayı severdim. Bazen birbirine eklemeyi, birbirini tanımayan insanları yaşayanları ve çoktan bizi bırakıp gitmiş olanları bir araya getirmeyi, onları kitaplardan filmlerden gerçek olmayan kahramanlarla buluşturmayı… Tanımadığım insanlara bakarak onlara hikayeler uydurdum. Gittiğim evlerdeki eşyalara bakarak, geriye doğru o evlerin, o evde yaşayan insanların hayatını kurmaya, o hayatın kırılma noktalarını kader çizgilerini çıkarmaya çalışırdım. Tıpkı hayat gibi onu yazmak da eski zamanlardan kalma dev bir duvarın önünde dolaşarak ona el sürerek sihirli bir taşa dokunup gizli geçidi bulmak bizi bambaşka bilinmeyen yerlere götürecek kapının kilidini açmaya çalışmak gibi hem gizemli ve heyecan verici hem de çoğu zaman umarsız bir çaba.
5-Beni büyüleyen her zaman sözcükler oldu. Bazı insanlar her şeyi görerek anlar. Bense hayatı anlatılanlardan kendi kafamdan kurduğum cümlelerden anlamayı seçtim. Sözcükler hayal gücünüzü kullanmanızı sağlar, görüntülerse sınırlar. Ama sözcükler gerçek değildir o yüzden benim kurduğum dünya aslında gerçek değildi. Ve bunca yıldan sonra (artık 40’lı yaşlarımın sonlarındayım) itiraf etmeliyim ki gerçek benim sandığım kadar karmaşık değilmiş ve aslında sözcükler onu bozup içinden çıkılmaz hale getiriyormuş. Çünkü sözcüklerin büyüsüne fazla kapılırsanız, gerçekliği en iyi biçimde tanımladığınızı sanırken aslında sıradan gerçeği karşısında sizi şaşkın bırakacak büyük bir yanılsama yaşarsınız.
6- Bazı insanların hayatını tek bir sözcük belirler. Benim hayatımı belirleyen sözcük : Özlem. Eğer dilimizde böyle bir imkan olsaydı aslında iki sözcüğü birleştirmek isterdim ; hayal ve özlem… Çünkü hep gidenleri özledim. Hayaller kurdum ve onları özledim. Ama yok. Yazık ki böyle bir sözcük yok. Çocukken yalancının biri olduğumu söylerlerdi çünkü bir şeyi anlatırken gördüklerimle o an aklımdan geçenleri birleştiriyor sonra da ikisini birbirinden ayıramıyordum. Sonradan gerçeğin anlatımından hayatım boyunca sıkıldım. Çünkü aslında dünyanın herhangi bir yerinde yada döneminde herkes birbirine benzer şeyler yapıyor ve bunları öylesine olduğu gibi anlatmak elimizde gerçekliği değiştirebilecek güç varken pek akıllıca gelmiyor bana.
7-Yılbaşından bir gün önceydi soğuktu. Kar durmadan yağıyordu. Hiç unutmayacağım bir akşamdı. Böylece o akşam bir trene binip uzaklara başka bir ülkeye, başka bir zamana gidemeyeceğimi anladım. Bunu yapabilmemin tek yolu vardı ve ben onu yapmaya karar verdim; Yazmak.
8-Sözcüklerin büyüsü dedim. Ama ne büyük laf! Çoktan kayboldu o büyü artık. Biz büyürken sanki gizli bir el, sonsuzluğa yazılmış sandığım bütün o sözcükleri alıp gitti, yerine ilkellerin anlaşmasına yetecek basitlikte elektronik bir sözlükte bıraktı. Gittikçe kısalan cümlelerle gittikçe hızlanan anlatım biçimleriyle yüzyıllarca yazılsa da tam olarak anlatılamayan bir duygunun bir şarkıda basit haliyle tekrarlanmasıyla yetiniyor mu herkes artık? Sanırım evet, yetiniyor. O zaman kim bu devirde televizyondaki bir diziyi, çalıp duran bir telefonda bir arkadaşını anlattıklarını tanıyıp tanımadığı insanlara olur olmaz notlar yazmayı bilgisayar başında geçirilen saatleri, akşama gidilecek eğlenceyi bırakıp da yüzlerce sayfalık bir romanı satırlarını bölümlerini atlamadan okur? Ben mi? Beni saymayın. Henüz çocukluktan yeni çıkmışken kitap delisi amcam bütün servetini bana bırakmasaydı bende kitap okumak yazmak gibi artık opera sahnelemeye benzer bir arkaik alışkanlığa sahip olmazdım herhalde. Bütün serveti dediğim sayısını kimsenin bilmediği kitaplarla farklı dillerde el yazmalarından eski yeni özel basımlara kadar koskoca bir odayı dolduran ciltler, eski zaman dergileri, çizgi romanlar, yasak yayınlar, gazeteler ve akla gelecek basılı her şeydi. İnsanın çocuk yaşta Karamazov Kardeşleri, Sokrates’in sonu gelmez gevezeliklerini, kocasını bahçıvanla aldatan Lady Chatterley’i, giyinip kuşanıp arabasıyla ortalıkta hava atmaya meraklı Bihruz Bey (galiba çok zaman geçse de bazı şeyler değişmiyor)kendi gençliğiyle bir meydanda karşılaşılan ve bütün kentlerde saçları saman sarısı sevgilisini arayan şairi, yurttaşlarını tanrılara kurban etmek için yüzyıllar boyu akıl almaz yöntemler geliştiren uygarlıkların (Evet uygarlığın tanımlarından biri de buydu) tarihini atının üstünde pelerinini savurarak gelip kraliçeyi kaçıran şövalyeyi, bütün kadınların aşık olduğu yakışıklı casusu, yakası açılmadık hikayelerle dolu erotik romanları, ıssız adalarda yeniden hayat kurma hayallerini, bilinmez yerleri keşfe çıkan gezginleri, bazen koskoca bir dünyayı bazense yalnızca içsel bir serüveni anlatan bütün o kitapları okuyunca hayatla ilişkisi bir tuhaf oluyor. Tabii bunu sonradan anladım.
9-Koskoca bir dünyada kendine bir yer bulmak nasıl böyle zor olabilir? Aslında herkesin yaşamak istediği bir yer olmalı ama sanırım hiçbirimiz gerçekte olmak istediğimiz yeri bulamıyoruz ve hepimiz bize sorulmadan bırakıldığımız yerde yaşamaya çalıştığımız için böylesine şaşkınız. Belki de insanlar bu yüzden neresi olduğunu bilmediği ama her nedense ait olduğunu sandığı bir başka yere gitmeye çalışıyor… Gerçekte yada düşlerinde… Ben öyle yaptım.
10-Tıpkı romanlardaki gibi bütün çocukların sırları vardır. Utandıkları, büyüdükleri zaman hatırlamak istemedikleri günler… Günün birinde o sırları bilen bir başkasıyla, çocukluk arkadaşıyla karşılaşınca yeniden hatırlanan yada zaman zaman sebepsiz yere akla gelip sizi utandıran anlar… Kimi zaman şeytanca ama çoğu zaman masum… Hayatım boyunca kiminle tanışsam bir an gelir onun çocukluğunu düşünürüm. Birine çok kızdığım zaman, nefret ettiğim zaman hep bunu düşünürüm. Bir kadına baktığım zaman aslında çok da uzak olmayan bir geçmişte annesinin eteğine tutunup azıcık arkasına saklanan küçük bir kız olduğu gelir aklıma… O zamanda kimseye kızamam.
11-Gerçekten de bir sır var mı? Bu eşsiz, her birimiz için farklı, tuhaf yolculuktaki rastlantıların, karşınıza çıkan beklenmedik insanların birdenbire girdiğiniz yolu değiştiriveren olayların ve her kim olursanız olun dünyanın neresinde olursanız olun, aslında bir gün daha, bir saat daha hayatta kalabilmek için verdiğiniz o bilinçsiz çabanın içinde yer alan bir sır… Sizi buradan alıp artık bütün kaygılarımıza korkularınıza, telaşlarınıza, kimi zaman bir an durup da hissettiğiniz o sonsuz yorgunluğa son verecek, tıpkı çocukluğun uyku saatleri gibi güvenli, huzurlu ve sessiz bir anla sonsuza dek taşıyacak bir sır var mı? Galiba bütün bu kitapların arasında amcamın en çok okudukları, günün birinde olmadık bir yerde olmadık bir şeyi bulmak uğruna yaşadığı hayatı bırakıp yollara dökülen insanların hikayeleriydi. Bir bilinmezin peşine, en yüksek dağların zirvesine, arzın merkezine duyulmuş ama henüz görülmemiş ülkelere, kayıp adalara, deniz altına, yada uzayın boşluğuna… Var olduğumuz dünyadan başka bir yere gitmek, el değmemiş yeni bir dünya bulmak için…
12-İnsanın hayat yolculuğunun küçük bir ev ve bahçenin sınırları içinde kalmasıyla, okyanusları, çölleri, kıtaları aşarak gökyüzünü bir baştan ötekine geçerek hatta başka bir gezegene giderek, en yüksek dağların zirvesine çıkarak yada dünyanın derinlerindeki mağaralara inerek yaşaması arasındaki çok büyük bir fark var mı gerçekten?
(13) Sana çok önemli bir hazine bırakıyorum. Bu öyle bir hazinedir ki, hayatta hiçbir şey onu satın alamaz. Bu zenginliklerin en büyüğüdür. Bütün kitaplarımı sana bırakıyorum. Onların en küçük bir zarar görmesi beni mezarımda rahat bırakmayacaktır. Senin bu mesuliyeti yüklenecek biri olduğunu biliyorum. Sevgili yavrum, bu kitapları oku, onlara çiçek gibi bak, onlar olmadan hiçbir karara varma, hayatta sana lazım olacak her şey onların içindedir. Sana hayatın sırrını bırakıyorum, onu sen bulacaksın.
14-Zavallı çocuk! Henüz dünyada el değmemiş bir toprak parçası, tırmanılmamış bir zirve, inilmemiş bir çukur, keşfedilmemiş bir ada bulunmadığını bilmiyordum. İnsanoğlu dediğimiz ve tek tek bütün tarihe dağılmış benzerlerimizin oluşturduğu o soyut varlık, açgözlü sırtlan sürüleri gibi pervasızca her şeye saldırmış, her yeri yağmalamıştı. Ama sonunda pek fazla bir şey değişmemişti. Biri daha büyük evlerde otururken ötekiler daha küçük evlerde oturuyor, herkes daha büyük bir evde oturmak için çabalıyor ama sonunda herkes sığınacağı kadar küçük bir toprak parçasına gömülüp unutuluyor. Hepsi buydu. Bütün bir hayat buydu işte.
15-Sonra uzun yıllar geçince anladım ki, aslında amcamın kendine kurduğu hayat hiç de kötü değilmiş. Çünkü insan kitaplarla, hayallerle, kendi odasında, dünyada başına gelecek her şeyden uzak ve huzurludur. Okuduğum kitaplarda asıl ilgimi çekense anlattıkları öyküler değil, onları nasıl anlattıklarıydı. Çünkü aslına bakarsanız çoğu kitap birbirine benzer ve çoğu kez aynı şeyi anlatır. Olay akışından beni koparmak için uğraşıp duran yazarların hiçbiri bunda başarılı olamazdı. Eğer o gözle bakarsam, yani ders kitaplarına yaptığım gibi yalnızca ana hatlarıyla özetlersem bu kitapların hiçbir özelliği kalmıyordu. Kaldı ki, nedenini bilmiyorum, artık böyle yaşımdan büyük kitapları okuyarak büyüdüğümden mi yoksa kimse bana böyle şeyleri anlatmaya gerek duymadığından mı, her neyse benim böyle birtakım ahlaki kaygıları anlamam kolay olmuyordu. İnsan birine aşık olup onun peşinden gidecekse, yani hayatta yapmak istediği buysa neden gidemiyordu? Bunun yerine en kötüsünü yapıp intihar ediyordu… Anlamakta güçlük çekiyordum. Aynı şekilde, çok sevdiği birini kıskanarak yada gitmesine katlanamayacağını düşünerek onu öldürmesini ve bu kez artık sonsuza dek kaybetmesini anlamak benim için imkansızdı.
16- Zamanla kitapların kendine özgü bir varlığı olduğunu fark ettim. Bu biraz zaman aldı. Ama neden bazı kitapları çok sevdiğimi bazılarından çok sıkıldığımı düşünürken, sevdiklerimin, okurken içimde garip bir kıpırtı, belli belirsiz bir çoşku yarattığını anladım. Buna “ruh” diyordum. Sözcüklerin içinden belli belirsiz bir koku gibi çıkıp sizi içine alan, başınızı döndüren, heyecanlandıran, gerçekten de bir odada tek başınıza oturmuş kitap okuyormuş değil de, bambaşka bir yerde, bambaşka bir zamanda tanımadığımız insanlarla beklenmedik şeyler yaşıyormuşsunuz hissini veren bir şeydi bu. Ne yazık ki bu ruh çok az kitapta vardı. Yazarların büyük çoğunluğu o ruhu zorla oluşturmaya çalışan çok okumuş yeteneksizlerdi. Bir resim, renklerle desenlerle bütünlüğüyle size bir şey gösterir, bir müzik parçasını bedeniniz kendiliğinden algılar, siz bunun için ayrıca fazladan bir şey yapmazsınız. Ama bir kitap okurken sözcükleri bir araya getirip ondan bir anlam çıkarmanız, gördüğünüz işaretleri ve bağlantıları deşifre etmeniz gerekir. Size verilen şifreleri kullanarak resmin parçalarını siz kendiniz bir araya getirirsiniz. Kitaplarla aramızdaki ilişki dolaylı ilişkidir.
17-Onu gördüm ve içimde bir şarkı çaldı
Onu gördüm ve aklıma ilk gelen şey çocukluğum oldu
Onu gördüm ve sanki içimdeki fırtına dindi
Onu gördüm ve bütün renkler parlamaya başladı
Sanki kapı çalınıp çocukluk arkadaşınız yıllar sonra tekrar çıkagelmiş gibi…
Unuttuğunuz bir anıyı bulmak gibi…
Karmaşık dağ yollarında kaybolduktan sonra birdenbire bir dönemeçte denizle karşılaşmak gibi…
Bazen bir duygu kendiliğinden gelip içinize yerleşir ve siz farkında olmasanız da vazgeçilmez, kurtunulmaz bir biçimde hayatımızın, bedenimizin bir parçası olur. Kimse içindeki o garip suçluluk duygusunu söküp atmayı başaramaz.
18-Yaz başlayınca insanlar akın eder, eylül başında okullar açılınca geri döner, yollar ıssızlaşır, hüzünlü bir şarkı gibi yapraklar dökülmeye başlar ve öylece yerde kalırdı. Derken yağmurlar başlar, deniz yemyeşil olur, sanki tanımasanız da herkes sizi bırakıp gitmiş gibi bir yalnızlık hissedesiniz. Artık sandıktan kazakların çıkma zamanıdır… Herkes gider siz kalırsınız… Öyleydi herkes giderdi ben kalırdım.
Onun için yaz, içinde hiç bitmesini istemediğim eşsiz anlar ve aynı zamanda hiçbir şeyin, hiç kimsenin sonsuza dek benimle kalamayacağını anladığım ayrılıklar mevsimiydi. Ve belki de bu yüzden onu gördüğüm an, içimde yükselen o mutluluk ve heyecan aynı anda tanıdık bir korkuya dönüşmüş ve ona “YAZ” demiştim.
https://svetlena87.wordpress.com/

KÖRLÜK KÖR EDİYOR

Yakın zamanda aramızdan ayrılan Portekizli yazar Jose Saramago'nun adı gibi kitap süresince kör eden kitabın sonunda ise gözlerimizi hiç görmediği kadar iyi görmesini sağlayan kitap olan "Körlük".

Trafikte yeşil ışığın yanmasını beklerken bir anda kör olup dünyası beyaza boyanan bir adamla başlar kitap. Daha ilk cümle ilk olay bile o üstünüzde hem gerçek hemde gerçek olamaz etkisi birakır ki çarpılırsınız ve kör olan adamın adı tipi fiziki görünüşü merak edemezsiniz. Çünkü devamında kör olan adama yardım eden bir adam nasıl olsa kör diye adamın arabasını çalar. Daha birinci cümle ve olayın etkisini yaşarken ikinci olay tamamen etkisine alır sizi. İçinizden de bir ses ne kadar gerçek dedirtir. Gözümüzün önünde neler oluyor da görmüyoruz kör bir adamda mı düşünecekti...İlk satırlarda ilk olaylarda daha gerçek yüzünüze çarpar ve bir o kadar da gerçek dışılık...

Bu gerçek dışılık salgın gibi yayılmaya başlar bütün ülkeye. Tek bir kişi vardır kör olmayan göz doktorunun karısı. Dünyanın geri kalanı göremeyen gözlerle yaşamaya hayatta kalmaya çalışırken bir yandan da hayatta kalma veya insan doğasının getirisi cinayetlere,tecavüzlere, hırsızlıklara, yağmalamalara insanlıktan çıkmışlığa da kör olur kendi pisliğinde boğulur.

Bunları tek gören kişi kör olmayan doktorun karısıdır. O kör olanlara yardım etmeye çalışır. Ama çoğu zaman ve özellikle de kitabın sonunda kör olsaydım bende keşke der kör olanlar ona rehberlik ettiği için teşekkür ederken. Kör olanlar beklenmedik körlükten görmek isterken, gören tek kişi ise gördüklerinden sonra kör olmak ister.

Böyle anlatınca fantastik bir olaylar dizisi gibi gözükmesi kaçınılmazdır ama görüneni görmenin ötesine geçilmeye çalışılırsa körlük olgusunun metafor olarak kullanılışı ve liberal demokrasinin insanları sürüklediği ortamın iç yüzü etkileri en görmek istemeyen gözlere beyinlere bile görünür.

Bir de bunu benim cümlelerim dışında Saramago'nun o çarpıcı eşsiz uslübuyla okursanız bugünde aynı körlük içinde yaşadığımızı daha da iyi hissedip görebilirsiniz.

Kitap okumaya yakın hissedin veya hissetmeyin hayatta yapmadan ölmemeniz gerekenler listenize bu kitabı okumayı da eklemelisiniz. Hele bu zamanlarda geçici bir körlük yaşamak ve sonrasında çok daha net görünmeyeni görmek isteyen gözlerle dünyaya bakmak istiyorsanız bırakın "Körlük", sizi geçici olarak kör etsin...

GREENSEA-OKYANUS GÖK